Kabotaż w UE - zasady, limity 3/7 i okres karencji 4 dni

Co to jest kabotaż?

Kabotaż drogowy to przewóz towarów wykonywany w całości na terytorium jednego państwa przez przewoźnika mającego siedzibę w innym państwie. Przykładowo: polska firma transportowa dostarcza towar z Polski do Niemiec, a następnie wykonuje przewóz z Monachium do Hamburga. Ten drugi przewóz, realizowany wyłącznie na terenie Niemiec przez polskiego przewoźnika, jest kabotażem.

Kabotaż nie jest zakazany, ale ma charakter tymczasowy. Przepisy unijne mają umożliwiać lepsze wykorzystanie pojazdów po dostawie międzynarodowej i ograniczać puste przebiegi, jednocześnie nie dopuszczając do stałego wykonywania krajowych przewozów w innym państwie bez lokalnej obecności przedsiębiorcy.

Podstawa prawna kabotażu w Unii Europejskiej

Główne zasady wykonywania kabotażu w Unii Europejskiej wynikają z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Zasady zostały zmienione w ramach Pakietu Mobilności, w tym poprzez wprowadzenie czterodniowego okresu karencji, nazywanego cooling-off period.

W praktyce przy kabotażu należy pamiętać nie tylko o limicie operacji. Zastosowanie mogą mieć także przepisy dotyczące dostępu do zawodu przewoźnika, licencji wspólnotowej, delegowania kierowców, czasu pracy i odpoczynku, wynagrodzenia minimalnego, dokumentacji transportowej, zasad kontroli oraz przepisów krajowych państwa, na którego terytorium wykonywany jest przewóz.

Warunki legalnego kabotażu

Aby wykonać kabotaż zgodnie z podstawową zasadą unijną, przewoźnik powinien najpierw wykonać przychodzący przewóz międzynarodowy do państwa przyjmującego i w pełni rozładować towar. Dopiero po tym rozładunku może rozpocząć operacje kabotażowe, z zachowaniem limitu liczbowego i czasowego.

Podstawowe warunki kabotażu

• Przewoźnik posiada wymaganą licencję wspólnotową.
• Wcześniej wykonano przychodzący przewóz międzynarodowy do państwa przyjmującego.
• Towar z przewozu międzynarodowego został w pełni rozładowany.
• Kabotaż jest wykonywany tym samym pojazdem lub, w przypadku zestawu, tym samym pojazdem silnikowym.
• Nie przekroczono limitu maksymalnie trzech operacji kabotażowych.
• Ostatni rozładunek w ramach kabotażu mieści się w siedmiodniowym okresie.
• Przewoźnik posiada dokumenty potwierdzające przewóz międzynarodowy i każdą operację kabotażową.
• W danym państwie nie obowiązuje wobec pojazdu czterodniowy okres karencji.

Zasada 3 operacji kabotażowych w 7 dni

Po zakończeniu przychodzącego przewozu międzynarodowego przewoźnik może wykonać maksymalnie trzy operacje kabotażowe. Ostatni rozładunek w ramach tych operacji musi nastąpić najpóźniej do końca siódmego dnia, licząc od dnia następującego po rozładunku towaru dostarczonego w ramach przewozu międzynarodowego.

Limit trzech operacji jest limitem maksymalnym. Jeśli przewoźnik wykorzysta trzy kabotaże w pierwszych dwóch dniach, nie może wykonać czwartego, nawet jeśli siedmiodniowe okno nadal trwa. Z kolei po upływie siedmiu dni nie można kontynuować kabotażu, nawet jeśli wykorzystano tylko jedną albo dwie operacje.

Limit dotyczy konkretnego pojazdu. Przy zespole pojazdów znaczenie ma ten sam pojazd silnikowy, czyli na przykład ciągnik siodłowy. Zmiana naczepy nie pozwala automatycznie rozpocząć nowego limitu kabotażowego.

Jak liczyć 7 dni kabotażu?

Siedmiodniowy okres nie jest liczony jako dokładne 168 godzin od momentu rozładunku. Przepisy traktują dni jako dni kalendarzowe. Okres rozpoczyna się o godzinie 00:00 dnia następującego po dniu, w którym nastąpił ostatni rozładunek towaru z przychodzącego przewozu międzynarodowego.

Ostatni rozładunek w ramach ostatniej operacji kabotażowej musi nastąpić najpóźniej o godzinie 23:59 siódmego dnia. Nie wystarczy rozpocząć kabotaż w prawidłowym terminie: kluczowe jest zakończenie operacji poprzez rozładunek w dopuszczalnym czasie.

Okres karencji 4 dni - cooling-off period

Po zakończeniu kabotażu w danym państwie obowiązuje okres karencji. Ten sam pojazd nie może wykonywać kolejnych operacji kabotażowych w tym samym państwie przez cztery pełne dni kalendarzowe. Zasada dotyczy danego pojazdu i konkretnego państwa, w którym zakończono poprzedni kabotaż.

Czterodniowy okres zaczyna się o godzinie 00:00 dnia następującego po ostatnim rozładunku ostatniej operacji kabotażowej w tym państwie. Kończy się o godzinie 23:59 czwartego kolejnego dnia. Przewoźnik musi także móc wykazać podczas kontroli, że pojazd przebywał poza państwem, w którym obowiązuje karencja.

Kabotaż w innym państwie po przewozie międzynarodowym

Przepisy przewidują również sytuację, w której po rozładunku przewozu międzynarodowego pojazd wjeżdża pusty do innego państwa członkowskiego. W takim państwie przewoźnik może wykonać tylko jedną operację kabotażową, pod warunkiem że zostanie ona zakończona w ciągu trzech dni od pustego wjazdu do tego państwa.

Trzydniowy termin nie działa niezależnie od podstawowego limitu. Operacja musi również mieścić się w ogólnym siedmiodniowym okresie liczonym od dnia po rozładunku przychodzącego przewozu międzynarodowego. To jeden z częstych obszarów pomyłek przy planowaniu tras wielopaństwowych.

Dokumenty wymagane przy kabotażu

W trakcie kontroli przewoźnik powinien być w stanie przedstawić dokumenty, które potwierdzają legalność zarówno przychodzącego przewozu międzynarodowego, jak i wszystkich operacji kabotażowych. Dokumentacja powinna być dostępna i czytelna dla służb kontrolnych, również wtedy, gdy korzystasz z dokumentów elektronicznych.

Dokumenty, które warto mieć przy kontroli

• List przewozowy CMR lub inny dokument potwierdzający przychodzący przewóz międzynarodowy.
• Dokumenty dotyczące każdej operacji kabotażowej, w tym dane nadawcy, odbiorcy, miejsca i daty załadunku oraz rozładunku.
• Dokumentację potwierdzającą pełny rozładunek transportu międzynarodowego.
• Ważną licencję wspólnotową oraz dokumenty wymagane dla kierowcy.
• Zlecenie transportowe, potwierdzenie przewozu lub dane z systemu TMS.
• Dowody dotyczące pobytu pojazdu poza państwem kabotażu w okresie karencji.
• Dokumenty związane z delegowaniem kierowcy, jeżeli są wymagane dla danego przewozu.
• Dane z tachografu, telematyki lub GPS, które mogą potwierdzić przebieg trasy.

Co liczy się jako operacja kabotażowa?

Operacja kabotażowa jest co do zasady krajowym przewozem towaru wykonywanym w państwie przyjmującym. W podstawowym przykładzie obejmuje załadunek i rozładunek na terenie tego samego państwa. Każdą operację trzeba odrębnie udokumentować, wskazując w szczególności strony przewozu, miejsce oraz datę załadunku i rozładunku, a także opis towaru.

Złożone zlecenia z wieloma miejscami załadunku albo rozładunku mogą wymagać indywidualnej oceny. Nie należy zakładać, że każdy dodatkowy punkt zawsze stanowi osobny kabotaż albo że jedno zlecenie zawsze będzie traktowane wyłącznie jako jedna operacja. Przy trasach wielopunktowych warto zweryfikować plan w systemie TMS i skonsultować go z ekspertem znającym praktykę kontroli w danym państwie.

Przykłady kabotażu - jak liczyć limity?

Przykład 1: trzy kabotaże w kraju rozładunku

Pojazd dostarcza towar z Polski do Niemiec i rozładowuje go w środę. Od czwartku rozpoczyna się siedmiodniowy okres. Przewoźnik wykonuje następnie trzy krajowe przewozy na terenie Niemiec. Po trzeciej operacji nie może wykonywać kolejnego kabotażu w Niemczech, nawet jeśli od pierwszego rozładunku międzynarodowego nie upłynęło jeszcze siedem dni.

Przykład 2: wykorzystano tylko jedną operację

Pojazd wykonał po dostawie międzynarodowej tylko jeden kabotaż. Mimo że pozostały dwa niewykorzystane limity, po upływie siedmiu dni od dnia po rozładunku międzynarodowym nie może wykonać następnego kabotażu na podstawie tego samego przywozu.

Przykład 3: powrót do kabotażu po karencji

Ostatni kabotaż w Niemczech kończy się rozładunkiem w poniedziałek. Od wtorku biegną cztery pełne dni karencji. Od soboty pojazd może ponownie wykonywać kabotaż w Niemczech, jeśli spełni pozostałe warunki, w szczególności wykona nowy, uprawniający przewóz międzynarodowy do państwa przyjmującego.

Najczęstsze błędy przy kabotażu

• Błędne liczenie siedmiu dni. Okres jest liczony w dniach kalendarzowych od 00:00 dnia po rozładunku przywozowym, a nie jako 168 godzin.
• Wykonanie czwartej operacji. Limit trzech operacji jest bezwzględny, nawet jeśli siedmiodniowe okno jeszcze się nie zakończyło.
• Wykonanie kabotażu po upływie siedmiu dni. Niewykorzystane operacje nie przechodzą na kolejny okres.
• Nieprawidłowe liczenie okresu cooling-off. Karencja obejmuje cztery pełne dni kalendarzowe po ostatnim rozładunku kabotażowym.
• Traktowanie zmiany naczepy jako nowego pojazdu. Zasady odnoszą się do tego samego pojazdu silnikowego.
• Brak dokumentów przychodzącego przewozu międzynarodowego. Bez nich trudno wykazać prawo do rozpoczęcia kabotażu.
• Niekompletne CMR lub brak potwierdzeń rozładunku. Dokumentacja musi pozwalać odtworzyć kolejność i terminy operacji.
• Mylenie kabotażu z cross-trade. To dwa różne rodzaje przewozów i nie powinny być rozliczane według tej samej logiki.
• Pomijanie zasad delegowania kierowców. Legalny limit kabotażu nie zwalnia z innych obowiązków wynikających z przepisów unijnych i krajowych.

Konsekwencje naruszenia zasad kabotażu

Naruszenie zasad kabotażu może prowadzić do konsekwencji finansowych i operacyjnych. Wysokość oraz tryb nakładania kar zależą od państwa, w którym odbywa się kontrola, rodzaju naruszenia oraz jego skali. Służby kontrolne mogą analizować dokumenty przewozowe, dane z tachografu, informacje z telematyki, potwierdzenia wjazdu i wyjazdu oraz historię operacji pojazdu.

Możliwe konsekwencje

• Kara finansowa dla przewoźnika.
• Wstrzymanie dalszej jazdy lub unieruchomienie pojazdu do czasu wyjaśnienia sprawy.
• Obowiązek uregulowania kaucji albo należności na miejscu kontroli.
• Problemy przy kolejnych kontrolach i zwiększone ryzyko kontroli w przyszłości.
• Konsekwencje administracyjne dotyczące licencji lub reputacji przedsiębiorstwa.
• Ryzyko roszczeń ze strony zleceniodawcy, jeżeli naruszenie powoduje opóźnienie dostawy.

Kabotaż w UE - najczęstsze pytania

Ile operacji kabotażowych można wykonać?

Co do zasady maksymalnie trzy operacje po wykonaniu przychodzącego przewozu międzynarodowego. Ostatni rozładunek w ramach kabotażu musi nastąpić najpóźniej do końca siódmego dnia liczonego od dnia po rozładunku międzynarodowym.

Czy po trzech kabotażach trzeba natychmiast opuścić kraj?

Przepisy wprowadzają zakaz kolejnego kabotażu w tym samym państwie przez cztery pełne dni kalendarzowe po zakończeniu poprzedniej operacji. Nie należy jednak utożsamiać tej zasady z prostym obowiązkiem natychmiastowego opuszczenia kraju w każdej sytuacji. Trzeba odróżnić kabotaż od tranzytu i przewozów międzynarodowych.

Od kiedy liczy się okres 7 dni?

Od godziny 00:00 dnia następującego po dniu, w którym wykonano ostatni rozładunek towaru w ramach przychodzącego przewozu międzynarodowego do państwa przyjmującego.

Od kiedy liczy się 4-dniowy okres karencji?

Od godziny 00:00 dnia następującego po dniu ostatniego rozładunku ostatniej operacji kabotażowej w danym państwie. Karencja trwa cztery pełne dni kalendarzowe.

Czy kabotaż można wykonywać bez CMR?

Brak dokumentacji przewozowej stwarza poważne ryzyko kontrolne. Przewoźnik powinien mieć dokumenty umożliwiające wykazanie legalności przychodzącego transportu międzynarodowego oraz każdej operacji kabotażowej.

Czy limit trzech operacji dotyczy kierowcy czy pojazdu?

Limit odnosi się do tego samego pojazdu, a w przypadku zespołu pojazdów - do tego samego pojazdu silnikowego. Zmiana kierowcy nie powoduje rozpoczęcia nowego limitu kabotażowego.

Czy bus do 3,5 t może wykonywać kabotaż?

Zasady mogą zależeć od rodzaju wykonywanego transportu, dopuszczalnej masy, daty rejestracji pojazdu i szczegółowych przepisów mających zastosowanie do danego przedsiębiorcy. Przed realizacją przewozu należy zweryfikować aktualne wymogi dla lekkiego transportu drogowego oraz państwa przyjmującego.