OCP a OCS - czym się różnią? Kompletny poradnik dla przewoźnika i spedytora

Najważniejsza różnica między OCP a OCS

Najprościej: OCP jest polisą dla przewoźnika, który faktycznie wykonuje przewóz towaru, natomiast OCS jest polisą dla spedytora, który organizuje transport. Nie nazwa firmy, wpis PKD czy nazwa zlecenia decydują o rodzaju odpowiedzialności. Znaczenie ma to, jakie obowiązki firma realnie przyjęła wobec klienta i jaką rolę pełniła przy wykonaniu konkretnego zlecenia.

Przewoźnik zwykle przyjmuje towar do przewozu i odpowiada za jego przemieszczenie oraz wydanie odbiorcy. Spedytor organizuje przewóz: może wybierać przewoźnika, ustalać trasę, negocjować warunki, przygotowywać dokumenty lub koordynować zlecenie. W praktyce jedna firma może wykonywać oba rodzaje usług, ale nie oznacza to, że jedna polisa automatycznie obejmuje każdą sytuację.

OCP przewoźnika - czym jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika?

OCP, czyli ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika, ma chronić przedsiębiorcę wykonującego przewóz przed finansowymi skutkami roszczeń związanych z jego odpowiedzialnością za powierzony towar. Dotyczy sytuacji, w których przewoźnik przyjął ładunek do transportu i doszło do szkody w czasie od przyjęcia przesyłki do jej wydania.

W przewozie krajowym podstawowe zasady odpowiedzialności przewoźnika określa Prawo przewozowe. Przewoźnik odpowiada za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki oraz za opóźnienie w przewozie od chwili jej przyjęcia do chwili wydania. Ustawa przewiduje jednak także okoliczności, które mogą zwalniać przewoźnika z odpowiedzialności, między innymi przyczyny leżące po stronie nadawcy lub odbiorcy, właściwości towaru albo siłę wyższą.

Przy międzynarodowym przewozie drogowym towarów zastosowanie może mieć Konwencja CMR. Zgodnie z jej zasadami przewoźnik odpowiada za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru, jego uszkodzenie oraz opóźnienie dostawy w okresie pomiędzy przyjęciem towaru a jego wydaniem. Konwencja przewiduje również przesłanki zwalniające z odpowiedzialności oraz ograniczenia odszkodowania.

Kiedy OCP może mieć zastosowanie?

• Uszkodzenie towaru podczas transportu.
• Całkowita lub częściowa utrata ładunku.
• Ubytek ilościowy towaru.
• Opóźnienie w dostawie, jeżeli rodzi odpowiedzialność przewoźnika.
• Szkoda powstała w okresie odpowiedzialności przewoźnika, o ile mieści się w zakresie polisy.

Czego nie należy zakładać przy OCP?

Sam fakt posiadania OCP nie oznacza automatycznej wypłaty odszkodowania za każdą szkodę w transporcie. Zakres zależy między innymi od rodzaju przewozów, terytorium, sumy gwarancyjnej, rodzaju przewożonego towaru, rozszerzeń ochrony oraz wyłączeń wskazanych w OWU. Istotne może być także to, czy przewóz był wykonywany własnym pojazdem, przez podwykonawcę albo na warunkach wykraczających poza standardowy zakres działalności deklarowany ubezpieczycielowi.

OCS spedytora - czym jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej spedytora?

OCS, czyli ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej spedytora, odnosi się do odpowiedzialności wynikającej z wykonywania czynności spedycyjnych. Spedytor nie musi fizycznie przewozić towaru. Jego zadaniem jest najczęściej zorganizowanie przewozu, dobór uczestników procesu, przygotowanie lub obsługa dokumentacji, przekazywanie dyspozycji oraz koordynacja realizacji zlecenia.

Umowa spedycji została uregulowana w Kodeksie cywilnym. Spedytor może posługiwać się przewoźnikami i dalszymi spedytorami, ale odpowiada za ich wybór, chyba że nie ponosi winy w wyborze. Dlatego jednym z najważniejszych obszarów ryzyka w spedycji jest rzetelna weryfikacja podwykonawców, ich uprawnień, wiarygodności, doświadczenia oraz aktualnego zakresu ubezpieczenia.

Przykładowe ryzyka związane z działalnością spedytora

• Wybór nierzetelnego lub niezweryfikowanego przewoźnika.
• Błędne przekazanie danych dotyczących ładunku, miejsca lub terminu dostawy.
• Niewłaściwa organizacja przewozu albo pominięcie istotnych instrukcji klienta.
• Błędy w obsłudze zlecenia spedycyjnego i dokumentacji.
• Nieprawidłowe przekazanie towaru przewoźnikowi lub dalszemu spedytorowi.

OCP a OCS - najważniejsze różnice

CMR i Prawo przewozowe - dlaczego ma to znaczenie dla OCP?

Częstym błędem jest traktowanie Konwencji CMR jako podstawy każdego przewozu. Konwencja CMR dotyczy umów międzynarodowego drogowego przewozu towarów, gdy miejsce przyjęcia towaru i miejsce przewidziane dla jego wydania znajdują się w dwóch różnych państwach, z których przynajmniej jedno jest stroną Konwencji.

W przewozie krajowym punktem wyjścia jest Prawo przewozowe. W obu reżimach znaczenie mają jednak fakty: kiedy przewoźnik przyjął towar, kiedy został on wydany, jak doszło do szkody, jakie były instrukcje nadawcy oraz czy wystąpiły przesłanki wyłączające odpowiedzialność. Dokumentacja przewozowa, protokoły szkody, zastrzeżenia odbiorcy i korespondencja ze zleceniodawcą mogą być decydujące w postępowaniu likwidacyjnym.

Przy analizie OCP należy więc zawsze ustalić: czy przewóz był krajowy czy międzynarodowy, czy przedsiębiorca występował jako przewoźnik, jaki był rodzaj ładunku oraz jakie warunki odpowiedzialności ustalono w zleceniu i umowie.

OCP, OCS czy obie polisy - co powinna mieć firma?

Firma działająca wyłącznie jako przewoźnik zazwyczaj analizuje potrzebę OCP. Firma wykonująca wyłącznie czynności spedycyjne powinna analizować zakres OCS. Wiele przedsiębiorstw TSL działa jednak w modelu mieszanym: jednego dnia organizuje transport dla klienta, a innego realizuje przewóz własnym pojazdem lub występuje wobec zleceniodawcy jako przewoźnik kontraktowy.

W takim modelu uzasadnione może być posiadanie zarówno OCP, jak i OCS. Nie należy jednak kupować polis „w ciemno”. W pierwszej kolejności trzeba porównać rzeczywisty model działania firmy z zakresem ochrony, definicjami użytymi w OWU i warunkami poszczególnych kontraktów ze zleceniodawcami.

Na co zwrócić uwagę w OWU OCP i OCS?

Najniższa składka nie powinna być jedynym kryterium wyboru. Przy ubezpieczeniach transportowych równie ważne jest to, co zostało objęte ochroną, czego polisa nie obejmuje oraz do jakiej wysokości odpowiada ubezpieczyciel. Suma gwarancyjna jest co do zasady górną granicą odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, dlatego powinna być dopasowana do wartości i specyfiki realizowanych zleceń.

Przed podpisaniem umowy sprawdź w szczególności:

• Sumę gwarancyjną na jedno i wszystkie zdarzenia w okresie ubezpieczenia.
• Zakres terytorialny: Polska, Europa czy inne państwa.
• Zakres towarów objętych ochroną oraz towary wyłączone.
• Warunki ochrony dla przewozu wykonywanego przez podwykonawców.
• Wymagania dotyczące zabezpieczenia pojazdu, postoju i dokumentowania przewozu.
• Udział własny, franszyzy oraz limity dla określonych rodzajów szkód.
• Warunki rozszerzeń, np. rażące niedbalstwo, szkody w trakcie załadunku lub rozładunku.
• Obowiązki po powstaniu szkody: terminy zgłoszenia, zabezpieczenie dokumentów i towaru.

W razie wątpliwości co do roli firmy w umowie lub zakresu ochrony warto przeanalizować dokumenty z brokerem, agentem ubezpieczeniowym albo prawnikiem specjalizującym się w prawie transportowym. Szczególne znaczenie ma to przy stałej współpracy z podwykonawcami, przewozach międzynarodowych, towarach wysokiej wartości oraz umowach zawierających niestandardowe kary lub rozszerzoną odpowiedzialność.

OCP a OCS - najczęstsze pytania

Czy OCP jest obowiązkowe?

To zależy od rodzaju działalności, przepisów właściwych dla danego transportu, wymagań kontrahentów oraz warunków przetargów lub umów. Niezależnie od formalnego obowiązku, wielu zleceniodawców wymaga aktualnej polisy OCP przed podjęciem współpracy.

Czy OCS pokryje szkodę w towarze?

Może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy szkoda wynika z odpowiedzialności spedytora i mieści się w zakresie konkretnej umowy ubezpieczenia. OCS nie jest automatycznym ubezpieczeniem cargo ani zamiennikiem OCP przewoźnika.

Czy jedna firma może być jednocześnie spedytorem i przewoźnikiem?

Tak. W praktyce wiele firm TSL realizuje oba rodzaje usług. Wtedy trzeba każdorazowo ustalić, jaką rolę firma przyjęła w konkretnym zleceniu, a następnie dopasować ubezpieczenie do rzeczywistego zakresu odpowiedzialności.

Czy OCP chroni właściciela towaru?

OCP chroni przede wszystkim interes ubezpieczonego przewoźnika przed skutkami roszczeń osób trzecich. Właściciel towaru powinien pamiętać, że odpowiedzialność przewoźnika może być ograniczona lub wyłączona. W zależności od ryzyka warto rozważyć także odrębne ubezpieczenie cargo.

Czy każda szkoda w przewozie międzynarodowym podlega CMR?

Nie każda sytuacja będzie oceniana identycznie. Należy ustalić, czy spełnione są warunki stosowania Konwencji CMR, jaki był charakter zlecenia, kto był stroną umowy oraz czy nie występują szczególne regulacje, wyłączenia albo postanowienia mające znaczenie dla sprawy.